Een goed portret maken: zo zet je iemand echt neer op de foto

Een portret is veel meer dan een foto van een gezicht. Het is een afbeelding die iets vertelt over de persoon die je vastlegt. Of je nu een vriend fotografeert in de tuin of een bekende Nederlander op de rode loper ziet poseren, bij een goede afbeelding van een persoon gaat het altijd om meer dan alleen het uiterlijk. Je wilt de persoonlijkheid zien, een gevoel vangen, iets herkenbaars overbrengen. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar met de juiste aanpak is het heel goed te doen.

Licht maakt of breekt een persoonsafbeelding

Fotograaf of niet, licht is het eerste waar je op moet letten als je iemand wilt fotograferen. Daglicht werkt vaak het beste. Ga je binnen fotograferen, zet de persoon dan dicht bij een raam. Het zachte licht dat van de zijkant komt, geeft een mooie diepte aan het gezicht zonder harde schaduwen. Directe zon van bovenaf is juist lastig, omdat je dan diepe schaduwen krijgt onder de ogen en de neus. Vroege ochtend of late middag geeft een warmer licht dat er op foto veel aangenamer uitziet. Veel fotografen noemen dit het gouden uur, de periode vlak na zonsopgang of voor zonsondergang. Op dat moment is het licht zacht en geeft het gezicht een mooie gloed.

De verhouding tussen de camera en de persoon

Hoe ver je van iemand af staat en op welke hoogte je fotografeert, heeft grote invloed op het eindresultaat. Een foto die je van onderaf maakt, laat de persoon dominanter lijken. Fotografeer je van bovenaf, dan lijkt diezelfde persoon kleiner of kwetsbaarder. Op ooghoogte fotograferen geeft een natuurlijk en gelijkwaardig gevoel. Dat is dan ook de meest gebruikte hoek bij een klassiek gezichtsportret. Een andere keuze die veel verschil maakt, is hoe dichtbij je gaat. Een foto waarbij alleen het gezicht te zien is, heet een close up. Een foto waarbij het gezicht én de schouders in beeld zijn, noem je een buste. En een foto waarbij iemand van hoofd tot voet zichtbaar is, is een full body shot. Elke keuze vertelt iets anders.

De ogen zijn het hart van het gezichtsportret

Vrijwel iedereen die naar een foto van een persoon kijkt, kijkt als eerste naar de ogen. Scherpe, heldere ogen maken een afbeelding direct sterker. Zorg er bij het fotograferen voor dat de ogen altijd scherp in beeld zijn, ook als de rest van het gezicht iets waziger is. Die wazigheid op de achtergrond, ook wel bokeh genoemd, zorgt ervoor dat de persoon meer opvalt. Een mooie truc is om de persoon iets weg te laten kijken van de camera. Dat geeft een dromerige of nadenkende uitstraling. Recht in de lens kijken geeft juist kracht en directheid. Welke keuze je maakt, hangt af van wat je over de persoon wilt zeggen.

Dirk Kuyt en Kate Ruinemans: hoe een bekende verschijnt op de foto

Bekende Nederlanders als Dirk Kuyt en zijn vrouw Kate Ruinemans laten zien hoe een persoonlijk beeldmoment iets kan onthullen dat eerder verborgen bleef. Toen het stel voor het eerst samen voor de camera verscheen, was dat voor velen een nieuw beeld van de oud voetballer. Zijn verhouding met zijn nieuwe partner werd pas echt zichtbaar toen er een foto van hen samen bestond. Dat is precies de kracht van een goed gemaakt beeld van twee mensen: het legt een band vast die je anders niet ziet. Hoe iemand naast een ander staat, hoe ze kijken, de houding van de schouders, dat alles vertelt een verhaal zonder dat er één woord gezegd wordt. Bij bekende mensen is dat extra spannend, omdat de verwachtingen hoog zijn.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een portret en een selfie?
Een selfie maak je zelf met een uitgestrekte arm of een spiegel. Bij een portret staat iemand anders achter de camera en heeft de fotograaf bewust gekozen voor de compositie, het licht en de uitdrukking van het gezicht. Dat geeft de fotograaf meer controle over hoe de persoon in beeld komt.

Welke camerainstelling werkt goed voor een gezichtsfoto?
Voor een mooie gezichtsfoto gebruik je het beste een grote lensopening, ook wel een lage f waarde genoemd, zoals f/1.8 of f/2.8. Hierdoor wordt de achtergrond wazig en valt de persoon meer op. Combineer dit met voldoende licht en een scherpe focus op de ogen voor het beste resultaat.

Hoe zorg je dat iemand ontspannen overkomt op een foto?
Mensen komen het meest ontspannen over op een foto als ze tijdens het fotograferen gewoon kunnen praten of bewegen. Vraag iemand iets te vertellen of een kleine actie uit te voeren, zoals lopen of lachen om een grap. Zo voorkom je dat iemand geforceerd glimlacht of stijf in de lens staart.

Mag je iemand zomaar fotograferen voor een portret?
In Nederland geldt dat je een foto van een herkenbaar persoon niet zomaar mag publiceren zonder toestemming. Iemand fotograferen op een openbare plek is in veel gevallen toegestaan, maar het plaatsen van die foto op internet of in een publicatie kan anders liggen. Het is altijd netjes om vooraf toestemming te vragen aan de persoon die je fotografeert.