Kleding van de Romeinen: van tuniek tot toga

kleding romeinen

De kleding van de Romeinen bestond meestal uit een tuniek, een eenvoudig kledingstuk dat over het hoofd werd aangetrokken. Daaroverheen konden ze een mantel dragen. De toga was een bijzonder kledingstuk voor Romeinse mannelijke burgers, maar hoorde vooral bij officiële gelegenheden en was geen dagelijkse kleding voor iedereen.

Romeinse kleding verschilde per persoon en veranderde door de tijd. Leeftijd, rijkdom, beroep en sociale positie hadden invloed op wat iemand droeg. Ook het klimaat speelde mee: in koudere gebieden waren warme mantels en schoenen nuttiger dan luchtige sandalen.

De tuniek als basis van Romeinse kleding

De tuniek was het gewone kledingstuk voor mannen, vrouwen en kinderen. Je kunt hem vergelijken met een ruim, lang shirt. Hij bestond uit stukken stof die aan elkaar waren genaaid, met openingen voor het hoofd en de armen. Een gordel hield de stof rond het middel op zijn plaats.

Een mannentuniek kwam vaak ongeveer tot de knieën. Vrouwen droegen meestal een langere tuniek, die tot de voeten kon reiken. Tunieken konden korte of lange mouwen hebben. De uitvoering verschilde per periode en plaats.

Wie lichamelijk werk deed, had baat bij kleding waarin je makkelijk kon bewegen. Een tuniek kon met een gordel wat worden opgetrokken. Een rijkere Romein kon juist een tuniek dragen van fijnere stof, soms met versierde banden.

De toga: kleding voor bijzondere gelegenheden

De toga was een grote wollen doek die op een vaste manier om het lichaam werd gedrapeerd. Er kwam geen naald aan te pas om er een jas of jurk van te maken. Onder de toga droeg een Romein meestal een tuniek.

De toga was sterk verbonden met het Romeinse burgerschap en werd vooral gedragen door mannelijke burgers. Bij officiële gebeurtenissen en openbare optredens kon het kledingstuk iemands positie laten zien. Toch was een toga niet erg handig voor dagelijks werk: de stof was zwaar en moest zorgvuldig worden geschikt om op zijn plaats te blijven.

Er bestonden verschillende soorten toga’s. Een toga met een purperen rand hoorde bijvoorbeeld bij bepaalde hoge ambtsdragers en bij vrijgeboren kinderen. Een eenvoudige, ongeverfde toga was minder opvallend. De precieze regels en gewoonten veranderden in de loop van de Romeinse tijd.

Wat droegen Romeinse vrouwen?

Een Romeinse vrouw droeg doorgaans een lange tuniek. Daaroverheen kon een stola komen: een lang bovenkleed dat vooral verbonden was met respectabele getrouwde vrouwen. Niet alle vrouwen droegen dus automatisch een stola.

Buiten kon een vrouw een palla omslaan, een grote doek die als mantel diende. Die kon ook over het hoofd worden getrokken. Hoe een vrouw zich kleedde, hing onder meer af van haar middelen, haar dagelijkse bezigheden en de gewoonten van haar omgeving.

Sieraden maakten soms deel uit van de kleding. Denk aan ringen, armbanden, oorbellen en halskettingen. Rijke vrouwen konden kostbare sieraden dragen, terwijl anderen eenvoudiger versieringen gebruikten of helemaal geen sieraden hadden.

Stoffen en kleuren van de kleding van de Romeinen

Wol was een veelgebruikte stof. Ze was geschikt voor tunieken en mantels en kon warmte vasthouden. Ook linnen werd gedragen. Deze stof, gemaakt van vlas, was lichter en prettig bij warm weer. Rijke Romeinen konden zich daarnaast luxere stoffen zoals zijde veroorloven.

Romeinse kleding was niet alleen wit. Stoffen konden worden geverfd in verschillende kleuren. Hoe opvallend een kledingstuk was, hing onder meer af van de kleurstof en de kwaliteit van de stof. Een diep purperen kleur was kostbaar en werd met hoge status verbonden.

Op beelden lijken Romeinen vaak geheel in het wit gekleed, maar dat geeft geen volledig beeld van hun kleding. Ook een ongeverfde wollen tuniek was niet per se helderwit: de kleur van de wol kon verschillen.

Mantels, schoenen en kleding tegen de kou

Bij slecht weer of tijdens een reis kon een Romein een mantel over de tuniek dragen. Een mantel werd vaak vastgemaakt met een mantelspeld. Sommige mantels hadden een capuchon, wat handig was tegen regen en kou.

Aan hun voeten droegen Romeinen onder meer sandalen en gesloten schoenen. Sandalen waren niet in elke situatie de beste keuze. In koude of natte streken waren gesloten schoenen en extra lagen kleding praktischer. Soms werden ook sokken gedragen.

De bekende sandalen met leren riemen waren dus maar één soort Romeins schoeisel. Wat iemand droeg, kon verschillen tussen binnenshuis, op straat en tijdens een reis.

Kleding van kinderen en soldaten

Kinderen droegen net als volwassenen tunieken. Vrijgeboren jongens konden bij bepaalde gelegenheden een toga met een purperen rand dragen. Sommige kinderen droegen ook een beschermend sieraad om de hals, zoals een bulla, een hangertje dat vooral met jongens wordt verbonden.

Soldaten droegen een tuniek als basis, met uitrusting en bescherming die bij hun taak en periode pasten. Daaroverheen konden onderdelen van hun militaire uitrusting komen. Een soldaat in een koud gebied kon ook een mantel en extra kleding dragen. Het beeld van iedere Romeinse soldaat in precies hetzelfde harnas klopt dus niet.

Veelgestelde vragen over Romeinse kleding

Droegen alle Romeinen een toga?
Nee. De meeste Romeinen droegen gewoonlijk een tuniek. De toga was verbonden met mannelijke burgers en werd vooral bij officiële gelegenheden gedragen.

Was Romeinse kleding altijd wit?
Nee. Romeinen gebruikten zowel ongeverfde als geverfde stoffen. Kleur en kwaliteit konden iets laten zien van iemands rijkdom of positie.

Hoe kun je je eenvoudig verkleden als Romein?
Begin met een ruime tuniek en bind er een koord of riem omheen. Voeg eventueel sandalen en een doek als mantel toe. Wil je een toga uitbeelden, drapeer dan een grote doek over een tuniek. Een gewoon laken over de schouder geeft een herkenbaar beeld, maar een echte toga had een andere vorm en werd zorgvuldig geplooid.

Voor een historisch beeld hoef je dus niet altijd een toga te kiezen. Met een eenvoudige tuniek en een mantel laat je juist kleding zien die voor veel Romeinen herkenbaar was.

Dit vind je misschien ook leuk...