Draait de maan om zijn as? Zo zit het
Ja, de maan draait om zijn as. Eén draai duurt ongeveer 27,3 dagen. In diezelfde tijd maakt de maan ook één omloop rond de aarde. Daardoor is steeds ongeveer dezelfde kant van de maan naar de aarde gericht.
Dat lijkt misschien vreemd: als de maan draait, zou je dan niet steeds een andere kant moeten zien? Het antwoord zit in de combinatie van de draaiing om de eigen as en de beweging rond de aarde.
Hoe snel draait de maan om zijn as?
De maan doet ongeveer 27,3 dagen over één volledige draai om zijn as, gemeten ten opzichte van de verre sterren. De gemiddelde tijd voor een rondje om de aarde is even lang. Voor elke omloop draait de maan dus ook één keer rond.
Er bestaat ook een periode van ongeveer 29,5 dagen. Dat is de tijd tussen twee dezelfde maanfasen, bijvoorbeeld van volle maan tot volle maan. Die periode is langer, omdat de aarde en de maan samen ook rond de zon bewegen. De maan moet daardoor iets verder in zijn baan voordat zon, aarde en maan weer ongeveer in dezelfde stand staan.
Waarom merk je die draaiing niet vanaf de aarde?
Je kunt het zelf uitproberen. Zet een stoel midden in een kamer en loop er in een rondje omheen. Blijf daarbij steeds met je gezicht naar de stoel gericht. Zodra je weer op je startpunt bent, heb je ook zelf een volledige draai gemaakt.
Zo werkt het ongeveer bij de maan. Terwijl hij rond de aarde beweegt, draait hij mee om zijn as. Vanaf de aarde lijkt het daardoor alsof zijn stand nauwelijks verandert. Zou de maan helemaal niet om zijn as draaien, dan zou je vanaf de aarde tijdens een omloop juist verschillende kanten te zien krijgen.
Helemaal stil lijkt de maan overigens niet te staan. Zijn baan is niet perfect rond, waardoor hij soms sneller en soms langzamer om de aarde beweegt. Daardoor lijkt hij een beetje heen en weer te wiebelen en kun je af en toe iets verder langs de rand kijken. Die schijnbare beweging heet libratie.
Waarom duurt een draai even lang als een omloop?
De zwaartekracht van de aarde trekt niet overal even sterk aan de maan. Daardoor ontstaan kleine vervormingen in de maan. In het verleden zorgden die vervormingen en de wrijving binnen de maan ervoor dat zijn draaiing geleidelijk veranderde.
Uiteindelijk kwam de maan in een toestand waarbij zijn draaiing en omloop op elkaar zijn afgestemd. Dat heet gebonden rotatie. Kijk je naar de maan, dan zie je dus geen stilstaande bol: je ziet een maan die precies genoeg meedraait om ongeveer dezelfde kant naar ons gericht te houden.
