Hoe groot is het heelal? Dit weten we over de grenzen
Hoe groot is het heelal? Het waarneembare deel is ongeveer 93 miljard lichtjaar breed. Hoe groot het hele heelal is, weten we niet. Het kan veel groter zijn dan het deel dat we kunnen zien en misschien zelfs oneindig groot.
Hoe groot is het heelal dat we kunnen zien?
Het waarneembare heelal is het deel van de ruimte waarvan licht of andere straling genoeg tijd heeft gehad om ons te bereiken. Dat gebied strekt zich vanaf de aarde in alle richtingen uit, tot een afstand van ongeveer 46,5 miljard lichtjaar. De diameter is daarmee ongeveer 93 miljard lichtjaar.
Een lichtjaar is geen tijd, maar een afstand: de afstand die licht in één jaar aflegt. Dat is ongeveer 9,5 biljoen kilometer. Je kunt je voorstellen hoe groot 93 miljard van die afstanden samen zijn.
Die grens is geen muur of rand van de ruimte. Er kan voorbij die grens nog veel meer heelal zijn. We kunnen van daar alleen nog geen licht ontvangen, omdat het heelal daarvoor niet oud genoeg is.
Waarom is het zichtbare heelal groter dan zijn leeftijd?
Het heelal is ongeveer 13,8 miljard jaar oud. Toch ligt de grens van het waarneembare heelal nu veel verder weg dan 13,8 miljard lichtjaar. Dat komt doordat de ruimte is uitgedijd terwijl het licht onderweg was.
Stel je voor dat licht lang geleden van een ver sterrenstelsel vertrok. Tijdens de reis naar ons toe werd de ruimte tussen dat sterrenstelsel en ons groter. De afstand tot de plek waar het licht vandaan kwam, is daardoor nu groter dan de afstand die je krijgt door alleen naar de reistijd van het licht te kijken.
De 46,5 miljard lichtjaar is dus een afstand zoals die nu wordt berekend. Het betekent niet dat het licht al 46,5 miljard jaar onderweg is.
Heeft het heelal een einde?
Dat weten we niet. Het heelal kan oneindig zijn, maar het kan ook een eindige grootte hebben zonder een gewone rand. Je kunt dat laatste vergelijken met het oppervlak van een bol: dat heeft een eindige oppervlakte, maar op het oppervlak zelf kom je geen rand tegen. Het heelal zou dan een ingewikkeldere vorm hebben dan dat oppervlak.
Ook weten we niet hoe ver het heelal buiten ons zicht doorgaat. Het waarneembare deel is daarom geen maat voor de totale grootte, maar voor het gebied waarover we informatie hebben kunnen ontvangen.
Staat de aarde in het midden van het heelal?
De aarde staat in het midden van óns waarneembare heelal, omdat we vanuit hier kijken. Dat maakt de aarde niet het middelpunt van het hele heelal. Een waarnemer op een andere plek heeft een eigen waarneembaar gebied, met zichzelf in het midden.
Als je hoort dat het heelal ongeveer 93 miljard lichtjaar breed is, gaat het dus om de grens van wat wij kunnen waarnemen. Hoeveel ruimte daarbuiten ligt, blijft onbekend.
