Waar komt patat vandaan? Het verhaal achter de friet
Waar komt patat vandaan? Dat is niet met zekerheid te zeggen. Zowel België als Frankrijk wordt genoemd als land waar de eerste patat werd gebakken. De aardappel waarvan patat wordt gemaakt, komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika.
Over de uitvinding van patat bestaan verschillende verhalen. Het bekendste Belgische verhaal gaat over vissers die bij vorst aardappelen in plaats van vis frituurden. In Frankrijk wordt juist verteld dat patat ontstond bij een kraam in Parijs.
Waar komt patat vandaan volgens het Belgische verhaal?
Volgens een bekend verhaal aten inwoners rond Namen en Dinant graag kleine, gefrituurde visjes. Als het water in de winter bevroor, konden ze niet vissen. Daarom zouden ze aardappelen in de vorm van visjes hebben gesneden en gefrituurd.
De Belgische historicus Jo Gérard plaatste dit verhaal rond 1680. Het klinkt als een mogelijke verklaring voor het ontstaan van friet, maar het bewijst niet dat daar de eerste patat werd gemaakt. Het is dus beter om het als een verhaal over de oorsprong te zien dan als een vaststaand feit.
Het Franse verhaal over de eerste patat
Ook Frankrijk wordt genoemd als geboorteplaats van patat. Volgens een Frans verhaal werden gefrituurde aardappelen verkocht bij een kraam op de Pont Neuf, een brug in Parijs. Daarmee zou patat zijn begonnen als eten dat je op straat kon kopen.
Welk verhaal klopt, is niet met zekerheid vast te stellen. Dat patat sterk met België wordt verbonden, betekent dus niet automatisch dat het gerecht daar is uitgevonden. Ook de Franse herkomst staat niet vast.
De aardappel kwam uit Zuid-Amerika
De geschiedenis van patat begint bij de aardappel. Die komt oorspronkelijk uit het Andesgebied in Zuid-Amerika. Spaanse ontdekkingsreizigers brachten de aardappel naar Europa. Daarna duurde het nog een tijd voordat de aardappel op grote schaal als voedsel werd gegeten.
De Vlaamse botanicus Carolus Clusius introduceerde de aardappel rond 1600 in Nederland. In het begin werd de plant onder meer als sierplant en medicijn gebruikt. Pas later werd de aardappel een gewoon onderdeel van de maaltijd.
Hoe kwam patat naar Nederland?
Gefrituurde aardappelen waren later ook in Nederland te koop. In 1868 adverteerde de eigenaar van een gebakkraam in Breda met “pommes de terre frites”, Frans voor gefrituurde aardappelen. Die advertentie laat zien dat het gerecht toen in Nederland werd aangeboden, maar zegt niet wie het heeft bedacht.
De namen patat en friet hangen samen met het Franse patates frites. In het noorden van Nederland hoor je meestal patat, terwijl in het zuiden friet gebruikelijker is. In Vlaanderen zeggen veel mensen frieten.
Bestel je een zak patat of friet, dan krijg je dus een gerecht met een aardappel uit Zuid-Amerika en een oorsprong waar België en Frankrijk allebei een verhaal over hebben.
