Paarden weetjes: 18 verrassende feiten over paarden

Paardenweetjes zijn er genoeg: een paard kan staand slapen, bijna helemaal om zich heen kijken en niet door zijn mond ademen. Ook opvallend: paarden kunnen vrijwel niet overgeven en hun hoeven bestaan uit hetzelfde materiaal als onze nagels. Hieronder vind je 18 feiten over hun lichaam, gedrag en zintuigen.

Paarden weetjes over slapen en kijken

1. Paarden kunnen staand slapen. In hun benen zit een systeem van spieren, pezen en banden dat hun gewrichten ondersteunt. Daardoor kunnen ze staand rusten en licht slapen zonder om te vallen. Dat is handig voor een vluchtdier dat bij gevaar snel wil kunnen wegrennen.

2. Voor een deel van hun slaap gaan ze liggen. Een paard slaapt niet altijd staand. Voor de droomslaap, ook wel remslaap genoemd, moet het voldoende ontspannen en gaat het liggen. Soms ligt het daarbij op zijn zij, soms op zijn borst met de benen onder het lichaam.

3. Een paard ziet bijna helemaal om zich heen. De ogen zitten aan de zijkanten van het hoofd. Daardoor heeft een paard een breed gezichtsveld en kan het beweging naast zich snel opmerken. Dat is handig om mogelijke gevaren te zien.

4. Toch heeft een paard blinde plekken. Vlak achter het lichaam en dicht bij de neus kan een paard niet goed zien. Kom daarom niet plotseling van achteren dichtbij. Praat rustig, zodat het paard weet waar je bent.

5. Paarden zien kleuren anders dan mensen. Ze kunnen onder meer blauw en geel van elkaar onderscheiden. Rood en groen zien ze niet zoals wij. Voor een paard kan een voorwerp er daardoor anders uitzien dan voor zijn ruiter.

Verrassende feiten over het paardenlichaam

6. Paarden ademen normaal gesproken door hun neus. Anders dan mensen kunnen ze niet zomaar door hun mond ademen. Hun neusgaten kunnen tijdens flinke inspanning wijd opengaan, zodat er veel lucht naar binnen kan.

7. Een paard kan vrijwel niet overgeven. De overgang tussen de slokdarm en de maag sluit bij een paard heel sterk. Eten dat eenmaal in de maag zit, komt daardoor normaal gesproken niet meer terug naar buiten. Wat een paard eet, doet er dus toe.

8. Een hoef lijkt op een heel stevige nagel. De buitenkant van de hoef bestaat uit hoorn. Dat materiaal bevat keratine, net als menselijke nagels en haren. Een hoef blijft groeien en heeft verzorging nodig om goed van vorm te blijven.

9. Een paard loopt op één teen per been. Die teen is omgeven door de hoef. Je ziet geen losse tenen zoals bij een hond of mens. Verder omhoog in het been zitten nog kleine resten van botten die bij verre voorouders bij andere tenen hoorden.

10. Een paard heeft geen sleutelbeen. De voorbenen zitten niet met een sleutelbeen aan de romp vast. Spieren en ander weefsel verbinden de schouder met het lichaam. Dat helpt het paard om zijn voorbenen soepel te bewegen.

11. Paardentanden veranderen hun hele leven. Tijdens het kauwen slijten de kiezen. Bij een volwassen paard komen ze geleidelijk verder uit de kaak, zodat er weer een kauwoppervlak beschikbaar is. Regelmatige controle van het gebit helpt problemen met eten op te merken.

Zo eten en drinken paarden

12. Paarden zijn gemaakt om vaak kleine beetjes te eten. In de natuur besteden ze een groot deel van de dag aan grazen. Hun spijsvertering is ingericht op veel vezelrijk voedsel, zoals gras. Hooi is een voorbeeld van ruwvoer voor paarden die niet genoeg gras beschikbaar hebben.

13. Kauwen maakt speeksel aan. Tijdens het kauwen van hooi of gras produceert een paard speeksel. Dat helpt bij het doorslikken en speelt een rol bij de verwerking van het voer. Van hooi moet een paard meestal langer kauwen dan van een kleine hoeveelheid krachtvoer.

14. Een paard kan veel water drinken. Hoeveel het nodig heeft, verschilt onder meer door het weer, het voer en de inspanning. Sommige paarden drinken wel ongeveer 35 liter per dag. Bij warm weer of zwaar werk kan de behoefte groter zijn.

Wat paarden met hun oren en lichaam vertellen

15. Paarden kunnen hun oren afzonderlijk bewegen. Zo kunnen ze geluiden uit verschillende richtingen opvangen. Zie je een paard één oor naar jou draaien en het andere naar de omgeving? Dan kan het aandacht hebben voor wat er op beide plekken gebeurt.

16. Oren vertellen niet het hele verhaal. Oren die strak naar achteren liggen, kunnen een waarschuwing zijn. Kijk ook naar de ogen, mond, staart en houding. Oren die rustig naar achteren draaien, kunnen bijvoorbeeld betekenen dat het paard luistert naar iemand achter zich.

17. Paarden zijn sociale dieren. Ze zoeken contact met soortgenoten. Je kunt ze samen zien grazen of elkaar met hun tanden voorzichtig zien kriebelen op plekken waar ze zelf lastig bij kunnen. Dat onderlinge poetsen helpt bij de verzorging en het contact tussen de dieren.

18. Paarden herkennen bekende mensen. Ze gebruiken daarvoor onder meer zicht, geluid en geur. Een paard kan leren om jouw stem of aanwezigheid te koppelen aan eerdere ervaringen. Een rustige benadering en voorspelbaar gedrag helpen om vertrouwen op te bouwen.

Veelgestelde vragen over paarden

Hoe laat een paard zien dat het zich prettig voelt bij jou?
Een ontspannen paard heeft vaak een rustige houding, zachte ogen en een losse hals. Het kan uit zichzelf bij je komen staan. Eén signaal bewijst niet precies wat een paard voelt, dus kijk altijd naar het hele lichaam en de situatie.

Hoeveel mensenjaren is een paard van één jaar oud?
Daar bestaat geen vaste omrekening voor. Een jong paard ontwikkelt zich anders dan een mens en groeit in sommige opzichten sneller. Een vergelijking met mensenjaren kan daarom een indruk geven, maar is geen betrouwbare manier om de ontwikkeling te bepalen.

Wie is slimmer, een hond of een paard?
Dat is niet eenvoudig te zeggen. Beide dieren kunnen leren, mensen herkennen en op signalen reageren. Ze hebben verschillende sterke kanten en zijn op andere manieren onderzocht. Je kunt hun intelligentie daarom niet eerlijk in één ranglijst samenvatten.

Waarom wordt een paard een edel dier genoemd?
Dat is een waardering van mensen, geen biologische eigenschap. Mensen gebruiken het woord bijvoorbeeld vanwege de uitstraling, kracht en samenwerking van paarden met mensen. Of je een paard edel vindt, is dus een persoonlijke kijk.

Zoek je paardenweetjes voor een spreekbeurt? Kies een paar verschillende feiten, bijvoorbeeld over slapen, hoeven en oren. Met een foto van een hoef of een tekening van het gezichtsveld kun je laten zien hoe bijzonder een paard in elkaar zit.